Gemeente Utrecht kampt met torenhoog ziekteverzuim, vakbond dringt aan op snelle actie
De gemeente Utrecht kampt met een opvallend hoog ziekteverzuim. Het percentage ambtenaren dat door gezondheidsklachten niet kan werken, ligt een stuk hoger dan in andere delen van het land. Vakbond FNV is niet verbaasd. ,,Als je maar lang genoeg wacht, dan ontploft het een keer.”
Steeds meer Utrechtse ambtenaren zitten in de lappenmand. In 2023 bedroeg het ziekteverzuim 8,2 procent en vorig jaar steeg het verder tot 8,6 procent. Wethouder Rachel Streefland (ChristenUnie), verantwoordelijk voor personeel en organisatie, spreekt van een zorgwekkende trend. Ter vergelijking: het gemiddelde van alle Nederlandse gemeenten bedraagt 6,5 procent. Organisaties met honderd of meer medewerkers scoren doorgaans rond de 6,0 procent.
“Als je maar lang genoeg wacht met het nemen van maatregelen, dan ontploft het een keer,” reageert FNV-bestuurder Gijsbert Boggia. De vakbond dringt al jaren aan op een uitgebreider vitaliteitsbeleid.
“Samen met de Centrale ondernemingsraad hebben we onderzoek gedaan en daaruit blijkt duidelijk dat medewerkers behoefte hebben aan concrete maatregelen. Inmiddels hebben we drie projectleiders versleten en het is nog steeds niet gelukt. De gesprekken zijn inmiddels gestopt, omdat ze aangaven er geen geld voor te hebben.”
Opheldering gevraagd
VVD-raadslid Margreet Ramaker en PvdA‘er Ilse Raaijmakers (PvdA) vragen met een lijst schriftelijke vragen opheldering aan de wethouder. Daarop antwoordt Streefland dat er niet één duidelijke reden is waarom het verzuim onder Utrechtse ambtenaren zoveel hoger is.
Zo zijn er sterke verschillen tussen organisatieonderdelen binnen de gemeente. De afdeling Culturele Zaken is de grootste uitschieter met 16,19 procent, gevolgd door Publiekszaken met 14,16 procent. Het team Openbare Orde en Veiligheid scoort daarentegen relatief laag met 4,85 procent.
Dat de percentages uiteenlopen komt volgens Streefland mede door de aard van het werk. “In deze verhardende maatschappij worden medewerkers bij organisatieonderdelen met directe contacten met inwoners vaker geconfronteerd met ongewenst gedrag dan medewerkers achter de schermen.”
De sturende hand van de chef speelt eveneens een prominente rol. “Bij diverse organisatieonderdelen is het verzuim gedaald nadat leidinggevenden hier meerjarig veel aandacht aan hebben besteed.”
Verschil tussen afdelingen
Bij het bestuderen van de cijfers is het belangrijk om rekening te houden met de omvang van organisatieonderdelen. Op een kleine afdeling zoals culturele zaken, met 30 personeelsleden, kunnen een paar zieke medewerkers al zorgen voor een hoog verzuimpercentage.
De gemeente wil het verzuim binnen twee jaar aanzienlijk terugdringen. Het streven van het stadsbestuur is om in 2026 uit te komen op een percentage van 6,5 procent. Dat doet ze onder andere door een minder vrijblijvende aanpak. Op dit moment is het gebruikelijk dat leidinggevenden en ambtenaren zelf de regie voeren. Maar die eigen verantwoordelijkheid blijkt onvoldoende te werken.
Een drieling
Dat constateert ook Boggia. “Nu ligt de verantwoordelijkheid bij de directe leidinggevende. Die is waarschijnlijk hartstikke professioneel in zijn vak, maar dat betekent niet dat je ook goede afspraken kunt maken over hoe medewerkers zich energiek en prettig kunnen voelen.
“Zo ken ik een voorbeeld van een ambtenaar die een drieling had gekregen. Ze ging na haar verlof weer aan het werk, maar merkte dat het niet goed ging. Daarop vroeg ze haar leidinggevende of er misschien een regeling voor haar was. Zijn antwoord luidde: kijk maar in de CAO.”
De wethouder kondigt maatregelen aan. Afdelingen met hoog verzuim krijgen intensieve ondersteuning in de vorm van inzetbaarheidsspecialisten. Als dat positieve resultaten oplevert, breidt het gemeentebestuur de aanpak uit naar de rest van de organisatie.
Bron: Jeffrey Stevens, AD, 6 februari 2025
