Actieplan om dakloosheid in Utrecht terug te dringen
De Utrechtste gemeenteraad heeft in juli een plan van de Utrechtse PvdA om dakloosheid niet langer te behandelen als zorgprobleem maar als woonprobleem, goedgekeurd. Dat vraagt om een andere aanpak. Raadslid Ilse Raaijmakers stelde een actieplan van 24 pagina’s op om de woningnood in de stad aan te pakken. “We moeten af van het beeld dat daklozen verslaafde mensen zijn die op straat slapen.”
Experts pleiten er al langer voor: dakloze mensen moeten éérst een dak boven hun hoofd hebben voordat ze eventuele andere problematiek aan kunnen pakken. Ook in Utrecht is dat het uitgangspunt. Maar in de praktijk ziet raadslid Raaijmakers dat het anders uitpakt. “Op dit moment wordt vooral ingezet op maatschappelijke opvang. Dat zou een noodoplossing moeten zijn, maar wordt hier gebruikt als een soort permanente oplossing.”
Juist op de opvang worden mensen niet beter, vindt ze. “Als je een verslaving hebt en tussen andere verslaafden terechtkomt, is het heel moeilijk van de verslaving af te komen. Wat wél helpt is als je je eigen plek hebt, je veilige thuis. Mensen hebben een eigen woning nodig.”
Topje van de ijsberg
Bovendien zijn daklozen niet alleen verslaafden. “Dat is slechts het topje van de ijsberg en bepaalt ons beeld. Maar de grootste groep dak- en thuislozen leeft niet op straat of in de opvang. Zij slapen bij vrienden of familie, in een auto of op een camping.”
Het zijn mensen die vaak niet in beeld zijn bij instanties. Want hoewel het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) wel cijfers bijhoudt van het aantal daklozen, staan veel van hen niet als zodanig geregistreerd.
Volgend jaar worden deze daklozen in Utrecht voor het eerst wél geteld, via de zogeheten ETHOS-telling. Met die manier van tellen worden dak- en thuislozen en mensen met een niet-conventionele woonsituatie, zoals bijvoorbeeld wonen op een camping, nauwkeurig in beeld gebracht.
Minder urgentie
In het actieplan van Raaijmakers staan vijf punten om de dakloosheid in Utrecht terug te dringen. Met het eerste actiepunt: “start met het huisvesten van dak- en thuisloze mensen via Wonen Eerst,” werd al eerder door de gemeenteraad ingestemd. Tot grote opluchting van Raaijmakers. “Alles valt of staat met dat eerste principe.”
Ze pleit er daarom voor dat de urgentie voor een sociale huurwoning in Utrecht anders verdeeld gaat worden. “Volgens woningcorporatie Portaal gaat 60 procent van alle sociale huurwoningen naar mensen die al een woonplek hebben. Die mensen hebben minder urgentie dan mensen die dakloos zijn of dreigen te worden.”
Een andere belangrijke voorwaarde voor het Wonen Eerst-principe is dat dakloze mensen een huurcontract krijgen, los van hun zorgvraag. Bij een eerder project gebeurde dat niet. “De deelnemers moesten voorwaarden accepteren om voor een huurcontract in aanmerking te komen. Dat is geen stabiele huisvesting en tast de eigen keuze en regie aan. Alleen bij uitzonderingen, zoals bij mensen met complexe problematiek kan daarvan worden afgeweken.”
Hier vindt u het actieplan van de PvdA.
Bron: RTV Utrecht, Evie Westland, juli 2025
