Overleg over ontwikkelopgaven Nota van Uitgangspunten

Aanwezig

Cliëntenplatform Participatiewet Utrecht (CPU), Wmo Cliëntenraad (Wmo CR), Armoedecoalitie, Solgu, U op Leeftijd, gemeente

Vragen over de Nota van Uitgangspunten die behandeld zijn:

• Algemeen: Over welk kader hebben we het, Wmo, Jeugdwet, Participatiewet?De buurtteams krijgen de opdracht vanuit de Wmo en de Jeugdwet. Invulling geven aan de Participatiewet ligt bij de afdeling Werk & Inkomen. Er is wel afstemming omdat er veel overlappende vraagstukken zijn, maar de nota is vanuit de Wmo en de Jeugdwet geschreven. Het CPU vindt dit geen logische indeling en vraagt of de gemeente hier rekening mee kan houden. Zorg, welzijn, etc. was juist goed geregeld in het Utrechts model.
• Algemeen: Waarom worden buurtteams en sociaal raadslieden niet samengevoegd? Gemeente: sociaal raadslieden zijn rechtstreeks bereikbaar en dat moet zo blijven. Men werkt al veel samen.
• Algemeen: Er moet veel bezuinigd worden op U Centraal. Hoe blijft de dienstverlening overeind? Gemeente: het is nog onduidelijk hoe en waar er bezuinigd gaat worden.
• Blz. 8, Kiezen voor de toekomst: We willen toe naar een andere, meer gelijkwaardige,samenwerking tussen gemeente, toekomstige partners, vrijwilligersorganisaties,
  beroepskrachten en bewoners(initiatieven).Kunnen de beide cliëntenraden hierin zelf initiatief nemen?In de nota is geen formele rol vastgelegd. De Wmo CR wordt zeker gevraagd om advies, daarom zijn ze ook uitgenodigd.
• Blz. 10, Uitgangspunt 2: ‘De gemeente wil met bewoners, vrijwilligers en beroepskrachten (vanuit o.a. zorg, onderwijs, welzijn, werk, wonen) per wijk of buurt specifieke opgaven benoemen’. Kunnen hier buurtinitiatieven op het gebied van werkgelegenheid of vrijwilligerswerk geïnitieerd worden met mensen op afstand van arbeidsmarkt etc.?De gemeente wil inderdaad kijken per wijk wat de prioriteiten moeten zijn. Hoe kan de gemeente nog meer wijkgericht werken? Het antwoord op deze vraag hangt af van wat er speelt in de wijk. Sommige dingen spelen in de hele stad maar kunnen toch op een andere manier benaderd worden per wijk. De gemeente kijkt naar mogelijkheden om bijv. iemand uit Sterrenwijk aan te laten sluiten bij het aanbod in Kanaleneiland of Ondiep. Hoe zorgt de gemeente dat er structureel voorzieningen zijn voor bewoners die daar behoefte aan hebben? Nu wordt alles korte-termijn geregeld, losse initiatieven die door regelingen/ subsidies gefinancierd worden. De gemeente kijkt hoe dit anders ingericht kan worden, hoewel het niet in de nota staat. Er moet ruimte blijven voor als zich iets nieuws voordoet. En voor zaken als bestaanszekerheid moet er een permanente voorziening zijn.
• Blz. 11, Uitgangspunt 5: ‘We hebben te maken met een combinatie van toenemende schaarste op het gebied van budgetten, woningen en personeel en een oplopende vraag onder mensen naar ondersteuning vanuit de gemeentelijke overheid. Door deze onbalans tussen hoge maatschappelijke ambities en beperkte financiële mogelijkheden, zien wij de druk geleidelijk toenemen. Van onze toekomstige partners verwachten wij dat zij met deze druk om kunnen gaan en daarbinnen zoeken naar mogelijkheden om scherp te sturen op maximale opbrengst binnen het budget’.
• Blz. 16, Financieel kader staat onder druk: In de voorjaarsnota 2023 heeft de gemeenteraad ervoor gekozen om het verwachte tekort op de Wmo en de Jeugdhulp, dat oploopt tot ca. 16 miljoen euro structureel vanaf 2027, binnen het Sociaal Domein breed op te lossen. Daar komt bij dat vanuit de begroting van het Sociaal Domein een bijdrage geleverd moet worden aan de afname van het Gemeentefonds.
• Blz. 17, Financieel kader staat onder druk: Het programma Hervormingen Sociaal Domein is gestart. In dit programma wordt een breed maatregelenpakket uitgewerkt om vanuit een inhoudelijke aanpak de benodigde besparingen te realiseren. De uiteindelijke resultaten van dit programma volgen later en gedurende de uitwerking en uitvoering van de opdrachten die voortkomen uit deze uitvraag. In deze nota hebben we daarom indicatieve budgetten opgenomen en de verwachte ontwikkelingen geschetst.De vragen over pagina’s 11, 16 en 17 (Om hoeveel geld gaat het? Gaat het hier om bezuinigingen?) worden tegelijk beantwoord door de gemeente: we zien de vraag toenemen, terwijl we met hetzelfde geld ook hogere salarissen moeten betalen. Na het vaststellen van deze nota in november bleek dat de gemeente 40 miljoen extra tekort heeft, 78 miljoen in totaal. De gemeente weet dus wat de uitgangspunten zijn maar niet hoeveel geld er beschikbaar is. Het is nu wachten op de voorjaarsnota om daarachter te komen. Nisbo vindt dat de pijnpunten in de samenleving niet worden benoemd in de nota: het feit dat ouderen langer thuis moeten blijven wonen terwijl de Wmo is uitgekleed en er te weinig zorg is. Het rijk heeft de gemeenten te weinig geld gegeven om de Wmo uit te voeren. Er loopt al 3 jaar een lobby vanuit de VNG in Den Haag hierover.Voor nu moet de gemeente kijken naar fundamentele zaken om op in te zetten en echt verschil te maken. De gemeente kiest voor ongelijk investeren in gelijke kansen, kansengelijkheid bij jongeren. Ook ouderen met een migratieachtergrond worden expliciet benoemd. De cliëntenraden vinden dat dit ook moet gelden voor mensen met een beperking. En voor de groep alleenstaanden met een minder hoog inkomen, bijv. mensen met een licht verstandelijke beperking, psychiatrische beperking, daklozenachtergrond etc. Deze groepen hebben weinig aan de buurtteams. Er is weinig terug te zien in de nota van het VN-verdrag Handicap, terwijl Utrecht een ‘mensenrechtenstad’ is. Er is geen koppeling te zien naar Artikel 1 van de Grondwet.
• Blz 11, vervolgstappen: Het CPU vraagt hoe de uitwerking van de opdrachten verloopt. Waar staat beschreven wat cliënten mogen verwachten? Gemeente: dat is een intern proces, gebaseerd op de ervaringen die zijn opgedaan. Het CPU pleit voor een onafhankelijk klachtenregistratiesysteem/tevredenheidsonderzoek over buurtteams, waar de cliëntenraden ook kennis van kunnen nemen.
• Blz 24: Op 29-2 is de behandeling in de gemeenteraad en worden deze uitgangspunten vastgesteld.
• Blz 26: ‘Ontwikkelopgaven gemeenschapskracht: Onderzoeken hoe we ervaringsdeskundigheid en ervaringskennis nog beter kunnen benutten om een brug te slaan tussen de leefwereld van inwoners en de systeemwereld van gemeente en partners’.Dit is een goede omschrijving van wat het Cliëntenplatform Participatiewet Utrecht en de Wmo Cliëntenraad Utrecht al doen. De cliëntenraden willen op tijd inspraak te hebben. Er wordt in de gemeenteraad vaak gezegd dat er overleg is geweest met de Wmo CR, maar niet wat het commentaar precies is en/of wat ermee wordt gedaan. Solgu mist de borging van het betrekken van ervaringsdeskundigheid in de nota.
• Blz 27, blended care: Het CPU vindt het een goed idee om zo ook de dienstverlening van Werk & Inkomen en buurtteams efficiënter te maken. De gemeente is het hiermee eens, maar kan nu nog niet zeggen hoe dat moet.
• Blz. 27: ‘Ontwikkelopgave buurt- en wijkgericht werken: Onderzoeken wat meer buurt- en wijkgericht en integraal werken vraagt van de gemeente en van onze toekomstige partners. Onderzoeken welke randvoorwaarden daarvoor nodig zijn’.De gemeente heeft aandacht voor de locaties van organisaties, maar het is moeilijk om in Utrecht ruimte te vinden. Ze gebruiken nu de bestaande ruimtes, zoals in wijkbureaus. Wmo CR: let ook op toegankelijkheid!
• Blz. 40: Ontwikkelopgave ‘Groepsgericht werken in de sociale basis in samenwerking met basiszorg en aanvullende zorg’. De vraag ‘Wat valt er onder een goede opvoeding?’ kan niet door de gemeente beantwoord worden. In de opdracht staat wel omschreven hoe je de opvoeding met elkaar vormgeeft en de gemeente onderschrijft dit.
• Blz. 45: Ontwikkelopgave Beschikbaarheid van informatie over de sociale basis: dit is tijdens de ontwikkeldagen besproken.
• Blz. 46: Ontwikkelopgave: Laagdrempelige hulp op sociaaljuridisch gebied organiseren om bestaanszekerheid te versterken.De gemeente wil kijken hoe de hulp rond de bestaanszekerheid ingevuld kan worden. De gemeente wil de hulp die via veel verschillende kanalen geboden wordt, stroomlijnen. Is het goed om op verschillende manieren hulp te bieden? Of liever centraal? Hoe komt de client op de juiste plek terecht? Er ligt hier ook een leemte bij het CPU.

Naast de vragen/opmerkingen die betrekking hebben op de ontwikkelopgaven in de Nota van Uitgangspunten had de Wmo Cliëntenraad een aantal opmerkingen. De volgende is besproken:

Hoe kan de regie van de cliënt (beter) geregeld kunnen worden binnen de huidige contracten? Kan dat bijv. met een vouchersysteem?

De gemeente vraagt hoe de Wmo CR dat zou willen regelen. De Wmo CR wil de gebruiker van een hulpmiddel zelfstandiger maken. Als voorbeeld wordt genoemd dat de gemeente afspraken maakt met fietsenmakers voor kleine reparaties aan een hulpmiddel. Dan kan de cliënt daar zelf naar toe en kunnen de leveranciers zich richten op de grotere problemen. Het vouchersysteem is erop gericht de betaling van hulpmiddelen gedeeltelijk in handen van cliënten te leggen. Het vouchersysteem valt buiten deze nota maar gaat wel over meer regie voor cliënten. Zie ook de Nationale strategie voor de implementatie van het VN-verdrag Handicap p. 13 punt Eigen Regie en Rechtspositie. Deze strategie is vorige week door minister Helder van VWS naar de Tweede Kamer verstuurd. Als Utrecht zichzelf een ‘mensenrechtenstad’ noemt, moet deze strategie worden toegepast.

Overige vragen, o.a. over de hulp bij het huishouden, kunnen nu niet door de gemeente beantwoord worden, dat ligt bij andere afdelingen.

Veel punten die zijn besproken zijn ter aanvulling en bedoeld als adviezen. De gemeente neemt de adviezen en het verslag van dit overleg mee.

De cliëntenraden willen een formele reactie op de nota geven, waarin ook de vraag gesteld zal worden hoe dit mooie plan uitgevoerd gaat worden met minder geld.