Utrecht maakt het makkelijker om uitkering aan te vragen: niet met formulieren maar persoonlijk gesprek

Geen formulieren of een stapel bewijsstukken, maar een persoonlijk gesprek. De gemeente Utrecht wil het aanvragen van een bijstandsuitkering een stuk makkelijker maken. Waar het voorheen twee tot drie maanden duurde voordat inwoners duidelijkheid kregen, lukt dat door een nieuwe werkwijze nu vaak al binnen één week.

Het is één van de zestig maatregelen die het stadsbestuur woensdag presenteert om de financiële bestaanszekerheid te vergroten. Wethouder Linda Voortman (GroenLinks) zegt het belangrijk te vinden dat mensen snel weten waar ze aan toe zijn. Ook als blijkt dat ze geen recht hebben op een uitkering, want dan kan de gemeente iemand eerder in contact brengen met een werkcoach.

Proef in oktober

In oktober begon het stadsbestuur met een proef om de vereenvoudigde manier van werken alvast te testen. Een op de vijf nieuwe aanvragen doet mee aan de studie. De selectie verloopt willekeurig. Apeldoorn diende als inspiratiebron voor Utrecht; deze gemeente begon enkele jaren geleden met het beoordelen van aanvragen door middel van een persoonlijk gesprek.

Het blijkt in de praktijk echter niet mogelijk om alle verzoeken binnen één gesprek te beoordelen. Een klein deel van de aanvragen is te complex of te specifiek voor versnelde afhandeling. Dit betekent dat mensen alsnog aanvullende bewijsstukken moeten aanleveren bij de gemeente. In het voorjaar verwacht de wethouder de resultaten van de proef met de gemeenteraad te delen. Daarna hoopt ze de nieuwe werkwijze uit te breiden naar alle aanvragen voor een bijstandsuitkering.

Scherpe keuzes

De wethouder ontvouwt haar plannen om de financiële bestaanszekerheid te vergroten in een roerige tijd, waarin de gemeente worstelt met grote geldzorgen. De financiële misère is het gevolg van teruglopende inkomsten vanuit de Rijksoverheid. De gemeente ontvangt vanaf 2026 – ook wel omschreven als het ravijnjaar – fors minder geld van de Rijksoverheid.
Dat dwingt Voortman om scherpe keuzes te maken in haar armoedebeleid. De wethouder zet gezinnen met kinderen op één, bij deze doelgroep verwacht zij het meeste verschil te kunnen maken. Zo gaat er 900.000 euro extra naar het toegankelijker maken van sport. Het geld is bedoeld voor de U-pas en om jeugd- en sportfondsen een extra impuls te geven.

Weten waar je recht op hebt

De wethouder wil beschikbare regelingen beter bij inwoners onder de aandacht brengen. Dat gebeurt onder andere door middel van een communicatiecampagne in de stad, met de slagzin: ‘Weet jij waar je recht op hebt?’ In Overvecht, waar een derde van de bijstandsgerechtigden woont, gaan wijkvoorlichters inwoners informeren over waar ze recht op hebben en mensen zonder baan stimuleren om de gang naar betaald werk te maken.
Daarnaast neemt Voortman maatregelen om het budget beheersbaar te houden. De collectieve zorgverzekering van de gemeente voor inwoners met een smalle beurs sneuvelt. Ook gaat het mes in de studietoeslag, bedoeld voor studenten die niet kunnen bijverdienen door een chronische ziekte of beperking.

_{Bron: AD, Jeffrey Steevens, 12 december 2024}